را بشفاعت المستنصر باللّه اجازت مراجعت داد « 1 » . ( 349 ) - ص 77 س 1 صاحب ديوان ممالك مراد از صاحب ديوان ممالك ، چنان كه در ص 277 از « حواشى و تعليقات » كتاب حاضر نيز مذكور افتاده ، شمس الدّين محمّد بن محمّد بن على جوينى جدّ علاء الدّين عطا ملك ، صاحب تاريخ بسيار نفيس و معروف « جهانگشاى جوينى » است . وى نخست در خدمت سلطان محمّد خوارزمشاه ، رتبت محرّرى داشت ، و سپس سمت نيابت ديوان استيفا يافت ، و در اواخر عمر سلطان بمنصب رياست ديوان استيفا ارتقا يافت . و بدان هنگام كه سلطان از پيشاپيش سپاه مغول از بلخ بنيشابور مىگريخت ، و « پيرى و إدبار وگر بر وى جمع شده بود و جوانى و اقبال و صحّت پشت بداده « 2 » » در ملازمت و صحبت وى بود . و چون به خدمت سلطان جلال - الدّين پيوست وى نيز به همان چشم در او نگريست و حرمت وى نگاه داشت و وى را همان منصب پيشين بخشيد و همچنان بكفايت اين مهمّ مشغول مىبود تا در أوان محاصرهء أخلاط كه رخت بديگر سراى كشيد و به حكم وصايت وى مؤلّف كتاب حاضر متعهّد مصالح يتيمان وى شد و بپاى مردى وى جنازهء او بجوين كه مسقط الرّأس وى بود ، نقل افتاد و هم بكفايت او ، در صحبت معتمدى چند از آن وى و صاحب ديوان ، مرده ريگ وى ، كه سلطان متعرّض آن نشده بود ، بوارثان وى سپرده آمد . شمس الدّين محمّد جوينى مردى بود سخت كار آزموده و به كار آمده و گرم و سرد روزگارچشيده و عاقبت‌نگر و مهذّب و مبرّا از لوث تهمت و رازدار ، و با نزاهت دامن و براءت ساحت ، در فنّ ترسّل و انشاء و

--> ( 1 ) - « جهانگشاى جوينى » ج 2 ص 182 . ( 2 ) - « جهانگشاى جوينى » ج 1 ص 134 ، با تصرفى اندك .